
ΒΑΛΤΕΡ ΠΟΥΧΝΕΡ
Ομότιμος Καθηγητής Τμήματος Θεατρικών Σπουδών
Ομότιμος Καθηγητής ΤΘΣ και Επίτιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ
Ο Βάλτερ Πούχνερ γεννήθηκε στη Βιέννη το 1947. Σπούδασε Επιστήμη του Θεάτρου στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης και το 1972 απέκτησε τον τίτλο του διδάκτορα της Φιλοσοφικής Σχολής, με διατριβή για το νεοελληνικό θέατρο σκιών. Το 1977 ανακηρύχθηκε υφηγητής στο ίδιο Πανεπιστήμιο, με μελέτη για τη γέννηση του θεάτρου στον ελληνικό λαϊκό πολιτισμό.
Από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Ελλάδα, διατηρώντας παράλληλα επί δεκαετίες ενεργή διδακτική παρουσία στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης. Δίδαξε ιστορία θεάτρου στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης και από το 1989 στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, αρχικά στο Τμήμα Φιλογίας και από το 1991 στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών.
Το επιστημονικό του έργο εκτείνεται στην ιστορία και θεωρία του ελληνικού, μεσογειακού και βαλκανικού θεάτρου, στη συγκριτική λαογραφία, στις βυζαντινές και νεοελληνικές σπουδές, στην έκδοση κειμένων, καθώς και στη θεωρία του θεάτρου και του δράματος.
Συνοπτικό βιογραφικό
- Γεννήθηκε στη Βιέννη το 1947.
- Σπούδασε Θεατρολογία στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης.
- Το 1972 αναγορεύθηκε διδάκτορας με εργασία για το νεοελληνικό θέατρο σκιών.
- Το 1977 ανακηρύχθηκε υφηγητής με διατριβή για το θέατρο στον ελληνικό λαϊκό πολιτισμό.
- Δίδαξε στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης και ως επισκέπτης καθηγητής σε ευρωπαϊκά και αμερικανικά πανεπιστήμια.
- Υπήρξε πρόεδρος και αναπληρωτής πρόεδρος του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του ΕΚΠΑ.
Επιστημονικό αντικείμενο
Το ερευνητικό του έργο καλύπτει ένα ευρύ φάσμα πεδίων: την ιστορία και θεωρία του ελληνικού θεάτρου, το μεσογειακό και βαλκανικό θέατρο, τη συγκριτική λαογραφία, τις βυζαντινές και νεοελληνικές σπουδές, την έκδοση και φιλολογική επεξεργασία θεατρικών κειμένων, καθώς και τη θεωρία του δράματος και του θεατρικού φαινομένου.
Σπουδές και πρώιμη ακαδημαϊκή πορεία
- 1972: Διδακτορικό στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου της Βιέννης, με εργασία για το νεοελληνικό θέατρο σκιών.
- 1977: Υφηγεσία στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης, με διατριβή για τη γέννηση του θεάτρου στον ελληνικό λαϊκό πολιτισμό.
- Μετά την εγκατάστασή του στην Ελλάδα συνέχισε να διδάσκει στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης σε μορφή εντατικών μαθημάτων για περίπου τρεις δεκαετίες.
Διδασκαλία στην Ελλάδα και το εξωτερικό
- Δίδαξε επί δώδεκα χρόνια ιστορία θεάτρου στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης.
- 1987: Εκλέχθηκε Πρόεδρος του Τμήματος Φιλολογίας στο Ρέθυμνο.
- 1985–1986 και 1988: Δίδαξε ως επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Graz της Αυστρίας, στην έδρα της Ethnologia Europaea.
- 1989: Άρχισε να διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, αρχικά στο Τμήμα Φιλολογίας.
- 1991: Εντάχθηκε στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών.
- Διετέλεσε Πρόεδρος και Αναπληρωτής Πρόεδρος του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών.
- Μετακλήθηκε επανειλημμένα ως επισκέπτης καθηγητής σε πανεπιστήμια της Ευρώπης και της Αμερικής.
Θεσμική παρουσία
- 1994: Εκλέχθηκε αντεπιστέλλον μέλος της Αυστριακής Ακαδημίας Επιστημών.
- 1995: Δίδαξε ως επισκέπτης καθηγητής στο Ινστιτούτο Βυζαντινολογίας και Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Βιέννης.
- 2002: Εκλέχθηκε Πρώτος Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας.
- 1996/97, 1999/2000, 2003/06: Διετέλεσε γενικός συντονιστής των Επιτροπών Κρίσεως του Α΄, Β΄ και Γ΄ Διεθνούς Θεατρικού Διαγωνισμού του Ιδρύματος Ωνάση.
Κύρια ερευνητικά πεδία
- Ιστορία και θεωρία του ελληνικού θεάτρου.
- Ιστορία και θεωρία του μεσογειακού και βαλκανικού θεάτρου.
- Νεοελληνικό θέατρο και νεοελληνική δραματουργία.
- Θέατρο σκιών και λαϊκό θέατρο.
- Συγκριτική λαογραφία.
- Βυζαντινές και νεοελληνικές σπουδές.
- Φιλολογικά και ιστορικά θέματα.
- Έκδοση και ερμηνεία θεατρικών κειμένων.
- Θεωρία του θεάτρου και του δράματος.
Ερευνητική φυσιογνωμία
Το έργο του Βάλτερ Πούχνερ χαρακτηρίζεται από τη σύνδεση της θεατρολογίας με τη λαογραφία, τη φιλολογία, τη βυζαντινολογία και τη συγκριτική πολιτισμική έρευνα. Ιδιαίτερη θέση στο ερευνητικό του πεδίο κατέχουν το νεοελληνικό θέατρο, το θέατρο σκιών, η λαϊκή θεατρική παράδοση, οι βαλκανικές και μεσογειακές διαστάσεις του θεάτρου, καθώς και η μελέτη της δραματουργίας μέσα στο ευρύτερο ιστορικό και πολιτισμικό της πλαίσιο.
Η εργογραφία του Βάλτερ Πούχνερ είναι εξαιρετικά εκτενής και περιλαμβάνει περίπου 125 βιβλία, σχεδόν 550 μελέτες και περίπου 1500 βιβλιοκρισίες και βιβλιοπαρουσιάσεις.
Επιλογή αυτοτελών εκδόσεων
- Das neugriechische Schattentheater Karagiozis, 1975.
- Brauchtumserscheinungen im griechischen Jahreslauf und ihre Beziehungen zum Volkstheater, Wien, 1977.
- Ευρωπαϊκή Θεατρολογία, Αθήνα, 1984.
- Ιστορικά νεοελληνικού θεάτρου, Αθήνα, 1984.
- Σημειολογία του θεάτρου, Αθήνα, 1985.
- Θεωρία του λαϊκού θεάτρου, Αθήνα, 1985.
- Οι βαλκανικές διαστάσεις του Καραγκιόζη, Αθήνα, 1985.
- Ελληνική Θεατρολογία, Αθήνα, 1988.
- Λαϊκό θέατρο στην Ελλάδα και στα Βαλκάνια. Συγκριτική μελέτη, Αθήνα, 1989.
- Μελετήματα θεάτρου. Το Κρητικό θέατρο, Αθήνα, 1991.
- Το θέατρο στην Ελλάδα. Μορφολογικές επισημάνσεις, Αθήνα, 1992.
- Η ιδέα του Εθνικού θεάτρου στα Βαλκάνια του 19ου αιώνα, Αθήνα, 1993.
- Βαλκανική Θεατρολογία, Αθήνα, 1994.
- Ανιχνεύοντας τη θεατρική παράδοση, Αθήνα, 1995.
- Ο Παλαμάς και το θέατρο, Αθήνα, 1995.
- Δραματουργικές αναζητήσεις, Αθήνα, 1995.
- Φιλολογικά και θεατρολογικά ανάλεκτα, Αθήνα, 1995.
- Κείμενα και αντικείμενα, Αθήνα, 1997.
- Ο Κωνσταντίνος Χρηστομάνος ως δραματογράφος, Αθήνα, 1997.
- Η πρόσληψη της γαλλικής δραματουργίας στο νεοελληνικό θέατρο (17ος–20ός αιώνας), Αθήνα, 1999.
- Διάλογοι και διαλογισμοί, Αθήνα, 2000.
- Theatrum mundi, Αθήνα, 2000.
- Ο μίτος της Αριάδνης, Αθήνα, 2001.
- Η γλωσσική σάτιρα στην ελληνική κωμωδία του 19ου αιώνα, Αθήνα, 2001.
- Καταπακτή και υποβολείο, Αθήνα, 2002.
- Ο μαγικός κόσμος του υπερλογικού στα θεατρικά έργα του Παύλου Μάτεσι, Αθήνα, 2003.
- Από τη θεωρία του θεάτρου στις θεωρίες του θεατρικού, Αθήνα, 2003.
- Ράμπα και παλκοσένικο, Αθήνα, 2004.
- Σχόλια και σχολαστικά, Αθήνα, 2005.
- Συνοχές και ρήγματα. Κριτική της θεατρικής ιστοριογραφίας, Αθήνα, 2005.
- Ανθολογία νεοελληνικής δραματουργίας, τόμ. Α΄–Β΄, Αθήνα, ΜΙΕΤ, 2006.
- Θεωρητική Λαογραφία, Αθήνα, 2009.
- Τοπία ψυχής και μύθοι πολιτείας. Το θεατρικό σύμπαν του Ιάκωβου Καμπανέλλη, Αθήνα, 2010.
- Μια Εισαγωγή στην Επιστήμη του Θεάτρου, Αθήνα, 2011.
- Η Επιστήμη του Θεάτρου στον 21ο αιώνα, Αθήνα, 2014.
- Κερκίδες και διαζώματα. Μελέτες για το αρχαίο θέατρο και την πρόσληψή του, Αθήνα, 2016.
Συνολική παραγωγή
- Περίπου 125 βιβλία.
- Σχεδόν 550 επιστημονικές μελέτες.
- Περίπου 1500 βιβλιοκρισίες και βιβλιοπαρουσιάσεις.
- Συνολικά περίπου 2200 δημοσιεύματα, χωρίς τα λογοτεχνικά δημοσιεύματα.
Τιμητικές διακρίσεις
- 1994: Εκλογή ως αντεπιστέλλον μέλος της Αυστριακής Ακαδημίας Επιστημών.
- 2001: Παρασημοφόρηση με τον Αυστριακό Σταυρό Τιμής για την Επιστήμη και την Τέχνη.
- 22/11/2018: Απονομή του τίτλου του Επίτιμου Καθηγητή από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
- 14/11/2019: Απονομή του τίτλου του Επίτιμου Διδάκτορα του Τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας της Σχολής Κλασικών και Ανθρωπιστικών Σπουδών του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης.
Θεσμικοί ρόλοι
- Πρόεδρος του Τμήματος Φιλολογίας στο Ρέθυμνο.
- Πρόεδρος και Αναπληρωτής Πρόεδρος του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του ΕΚΠΑ.
- Πρώτος Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας.
- Γενικός συντονιστής Επιτροπών Κρίσεως του Α΄, Β΄ και Γ΄ Διεθνούς Θεατρικού Διαγωνισμού του Ιδρύματος Ωνάση.
