Skip to main navigation Skip to main content Skip to page footer

Τμήμα Θεατρικών Σπουδών

ΤΑΜΠΑΚΗ ΑΝΝΑ

Φωτογραφία της Άννας Ταμπάκη

ΑΝΝΑ ΤΑΜΠΑΚΗ

Ομότιμη Καθηγήτρια

Θεατρολογία – Ιστορία του Θεάτρου

Τόπος γέννησης: Πειραιάς
Σπουδές: Ελληνική και Γαλλική Φιλολογία, Université de Clermont II, Université Paris Sorbonne-Paris IV, École des Hautes Études en Sciences Sociales
Γνωστικό πεδίο: Συγκριτική Γραμματολογία, Ιστορία των Ιδεών, Μεταφρασεολογία, Ιστορία Νεοελληνικού Θεάτρου

Η Άννα Ταμπάκη είναι Ομότιμη Καθηγήτρια Θεατρολογίας – Ιστορίας του Θεάτρου του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Γεννήθηκε στον Πειραιά. Είναι απόφοιτος της Ελληνο-Γαλλικής Σχολής «Jeanne d’Arc» και πτυχιούχος Ελληνικής και Γαλλικής Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών.

Συνέχισε, ως υπότροφος της Γαλλικής Κυβερνήσεως, μεταπτυχιακές σπουδές σε γαλλικά πανεπιστήμια, στο Université de Clermont II και στο Université Paris Sorbonne-Paris IV, με ειδίκευση στη γαλλική, συγκριτική και νεοελληνική φιλολογία. Υπήρξε μαθήτρια του Κ. Θ. Δημαρά στο Νεοελληνικό Ινστιτούτο της Σορβόννης.

Είναι διδάκτωρ της École des Hautes Études en Sciences Sociales στο Παρίσι. Το επιστημονικό της έργο κινείται στα πεδία της συγκριτικής φιλολογίας, της ιστορίας των ιδεών, της μελέτης του μεταφραστικού φαινομένου, της συγκριτικής δραματολογίας και της ιστορίας του νεοελληνικού θεάτρου.

Συγκριτική ΓραμματολογίαΙστορία ΙδεώνΝεοελληνικός ΔιαφωτισμόςΜεταφρασεολογίαΝεοελληνικό Θέατρο18ος–19ος αιώνας
Συνοπτικό βιογραφικό
  • Γεννήθηκε στον Πειραιά.
  • Αποφοίτησε από την Ελληνο-Γαλλική Σχολή «Jeanne d’Arc».
  • Σπούδασε Ελληνική και Γαλλική Φιλολογία στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών.
  • Συνέχισε μεταπτυχιακές σπουδές στη Γαλλία, ως υπότροφος της Γαλλικής Κυβερνήσεως.
  • Υπήρξε μαθήτρια του Κ. Θ. Δημαρά στο Νεοελληνικό Ινστιτούτο της Σορβόννης.
  • Αναγορεύθηκε διδάκτωρ της École des Hautes Études en Sciences Sociales στο Παρίσι.
  • Έχει δημοσιεύσει 27 αυτοτελή βιβλία και περίπου 150 εργασίες, βιβλιοκρισίες και δοκίμια.
Ερευνητική και πανεπιστημιακή πορεία
  • 1980–2000: Ερευνήτρια στο Κέντρο, σήμερα Τμήμα Νεοελληνικών Ερευνών, του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών.
  • Από το 2000: Φιλοξενούμενη Ερευνήτρια στο Τμήμα Νεοελληνικών Ερευνών του ΕΙΕ.
  • 1997–2012: Επιστημονική Υπεύθυνη του ερευνητικού έργου «Νεοελληνικές Μεταφράσεις».
  • 1995–2000: Διδασκαλία Ιστορίας του Νεοελληνικού Θεάτρου στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πατρών.
  • 1999: Εκλογή ως Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών.
  • 2004: Εκλογή στη βαθμίδα της Καθηγήτριας στο ίδιο Τμήμα.
  • Δίδαξε Ιστορία του Νεοελληνικού Θεάτρου, Ευρωπαϊκή Δραματολογία και, σε μεταπτυχιακό επίπεδο, Θεατρική Μετάφραση.
Συνεργασίες και διεθνής παρουσία
  • Συνεργάστηκε με το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο ως κριτική αναγνώστρια στην πρώτη έκδοση της Ιστορίας της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας.
  • Από το ακαδημαϊκό έτος 2010–2011 συνεργάζεται ως Καθηγήτρια-Σύμβουλος στην ΕΛΠ44: «Νεοελληνικό θέατρο (1600–1940) – Κινηματογράφος».
  • Έχει δώσει περίπου 80 διαλέξεις και σεμινάρια σε επιστημονικούς φορείς και πανεπιστήμια της Ελλάδας και του εξωτερικού.
  • Έχει συμμετάσχει σε περίπου 130 διεθνή συνέδρια.
  • Έχει συνεργαστεί με διεθνή επιστημονικά δίκτυα, όπως η European Science Foundation και η Association Internationale de Littérature comparée.
Διοικητικές θέσεις στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών
  • 2001–2009: Επιστημονική Υπεύθυνη του Προγράμματος Πρακτικής Άσκησης Φοιτητών.
  • 2002–2008: Επιστημονική Υπεύθυνη του Προγράμματος Αναμόρφωσης Προπτυχιακών Σπουδών.
  • Από το 2007: Μέλος της Επιτροπής Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών.
  • 2009–2014: Διευθύντρια του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών.
  • 2015–2017: Πρόεδρος του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών.
Συμμετοχή σε ακαδημαϊκές δομές
  • Ιδρυτικό μέλος του «Σεμιναρίου Συγκριτικής Γραμματολογίας και Ιστορίας των Ιδεών».
  • Μέλος της Προσωρινής Γενικής Συνέλευσης του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.
  • Συμμετοχή στην επιτροπή επεξεργασίας εσωτερικού κανονισμού του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.
  • Συμμετοχή στην αξιολόγηση του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.
Ερευνητικά αντικείμενα
  • Συγκριτική φιλολογία.
  • Ιστορία των ιδεών.
  • Μεταφραστικό φαινόμενο και μεταφρασεολογία.
  • Συγκριτική δραματολογία.
  • Ιστορία του νεοελληνικού θεάτρου, με έμφαση στον 18ο και 19ο αιώνα.
  • Νεοελληνικός Διαφωτισμός.
  • Πρόσληψη και θεατρική μετάφραση στον 20ό αιώνα.
  • Πολιτισμικές διαμεσολαβήσεις και διαμόρφωση εθνικού χαρακτήρα στον 19ο αιώνα.
Ερευνητική φυσιογνωμία

Η ερευνητική της δραστηριότητα εστιάζει στη διακίνηση ιδεών, στη μελέτη των μεταφράσεων, στη συγκριτική δραματολογία και στη συγκρότηση του νεοελληνικού θεάτρου από τον 18ο έως τον 20ό αιώνα.

Το έργο της συνδέει τη νεοελληνική θεατρική παραγωγή με τις ευρωπαϊκές ιδεολογικές, αισθητικές και λογοτεχνικές ροές, φωτίζοντας ιδιαίτερα το πεδίο του Νεοελληνικού Διαφωτισμού και των πολιτισμικών μεταφορών.

Επιστημονικές εταιρείες και δίκτυα
  • Μέλος του Ομίλου Μελέτης Ελληνικού Διαφωτισμού.
  • Μέλος της Ελληνικής Επιτροπής Σπουδών Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
  • Μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Γενικής και Συγκριτικής Γραμματολογίας.
  • Μέλος της Société Voltaire.
  • Συνεργασία με την European Science Foundation.
  • Συνεργασία με την Association Internationale de Littérature comparée.
Προγράμματα Αριστείας
  • 2012–2015, ΘΑΛΗΣ: Διαπανεπιστημιακό / διατμηματικό ερευνητικό πρόγραμμα «Χρυσαλλίς / Chrysallis», με θέμα «Πολιτισμικές διαμεσολαβήσεις και διαμόρφωση του “εθνικού χαρακτήρα” στον περιοδικό τύπο του 19ου αιώνα».
  • 2014–2015, ΑΡΙΣΤΕΙΑ ΙΙ: Ελληνοϊταλικό ερευνητικό πρόγραμμα «ARCH – Αρχειακή έρευνα και πολιτιστική κληρονομιά: Το θεατρικό αρχείο της Socìetas Raffaello Sanzio».
Άλλα ερευνητικά έργα
  • Επιστημονική Υπεύθυνη του έργου «Νεοελληνικές Μεταφράσεις» κατά την περίοδο 1997–2012.
  • Συμμετοχή σε πολλά ερευνητικά προγράμματα και διακρατικές συνεργασίες στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών.
  • Υλοποίηση ερευνητικών έργων στο πλαίσιο του προγράμματος «Καποδίστριας» με χρηματοδότηση από τον ΕΛΚΕ.
  • Επιστημονική σύμβουλος στο πρόγραμμα «Πολιτισμικοί διαμεσολαβητές ανάμεσα στην Ελλάδα, τη Γαλλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες (1830–1974)».
Συνολική δημοσιευμένη παραγωγή

Έχει δημοσιεύσει μόνη ή σε συνεργασία 27 αυτοτελή βιβλία, μονογραφίες και συλλογικά έργα, καθώς και περίπου 150 εργασίες, βιβλιοκρισίες και δοκίμια σε ελληνικά και διεθνή περιοδικά, στον ημερήσιο τύπο και σε πολιτιστικά ένθετα.

Έχει συντάξει λήμματα για τον Νεοελληνικό Διαφωτισμό στην Encyclopedia of Greece and the Hellenic Tradition και στην Encyclopedia of the Enlightenment.

Επιλεγμένες μονογραφίες και αυτοτελείς εκδόσεις
  1. Ο Μολιέρος στη φαναριώτικη παιδεία. Τρεις χειρόγραφες μεταφράσεις, ΚΝΕ/ΕΙΕ, Αθήνα 1988.
  2. Η Νεοελληνική Δραματουργία και οι δυτικές της επιδράσεις (18ος–19ος αι.). Μια συγκριτική προσέγγιση, Αθήνα 1993.
  3. Le théâtre néohellénique. Genèse et formation. Ses composantes sociales, idéologiques et esthétiques, Lille 2001.
  4. Περί νεοελληνικού Διαφωτισμού. Ρεύματα ιδεών και δίαυλοι επικοινωνίας με τη δυτική σκέψη, Εκδόσεις Ergo, Αθήνα 2004.
  5. Το Νεοελληνικό Θέατρο (18ος–19ος αι.). Ερμηνευτικές προσεγγίσεις, Εκδόσεις Δίαυλος, Αθήνα 2005.
  6. Ζητήματα συγκριτικής γραμματολογίας και ιστορίας των ιδεών. Εννέα μελέτες, Εκδόσεις Ergo, Αθήνα 2008.
  7. Ιστορία και θεωρία της μετάφρασης. 18ος αιώνας – Ο Διαφωτισμός, Εκδόσεις Καλλιγράφος, Αθήνα 2018.
Επιμέλειες και συλλογικοί τόμοι
  1. Μετάφραση και διαπολιτισμικές σχέσεις / Translation and Intercultural Relations, σε συνεργασία με τη Στέση Αθήνη, Αθήνα 2001.
  2. Βίκτωρ Ουγκώ (1802–1885). Ο ρομαντικός συγγραφέας, ο οραματιστής στοχαστής, ο φιλέλληνας, σε συνεργασία με τη Δέσποινα Προβατά, Αθήνα 2002.
  3. Greek Romanian Relations. Interculturalism and National Identity, επιμέλεια με τον Πασχάλη Μ. Κιτρομηλίδη, Αθήνα 2004.
  4. First International Conference Theatre and Theatre Studies in the 21st Century, επιμέλεια με τον Walter Puchner, Αθήνα 2010.
  5. Greek-Bulgarian Relations in the Age of National Identity Formation, επιμέλεια με τον Πασχάλη Μ. Κιτρομηλίδη, Αθήνα 2010.
  6. Συνάντηση Νέων Ερευνητών. Ο ελληνικός περιοδικός τύπος του 19ου αιώνα, επιμέλεια με τη Μαρία Σεχοπούλου, Αθήνα 2015.
  7. Μετάφραση και περιοδικός τύπος στον 19ο αιώνα, επιμέλεια με την Αλεξία Αλτουβά, Αθήνα 2016.
  8. Ο σκηνοθέτης, ο ηθοποιός Λευτέρης Βογιατζής. Μελέτες και μαρτυρίες για το έργο του, επιμέλεια με την Αλεξία Αλτουβά, Κάπα Εκδοτική, Αθήνα 2020.
Ψηφιακά και εκπαιδευτικά συγγράμματα
  1. Άννα Ταμπάκη – Μαρία Σπυριδοπούλου – Αλεξία Αλτουβά, Ιστορία και Δραματολογία του Ευρωπαϊκού θεάτρου. Από την Αναγέννηση στον 18ο αιώνα, Ελληνικά Ακαδημαϊκά Ηλεκτρονικά Συγγράμματα και Βοηθήματα, Αθήνα 2015.
Μεταφράσεις και εισαγωγικές μελέτες
  1. «Περί πηγών. Συζήτηση του Jean Starobinski με τον Frédéric Wandelère», επίμετρο στο Jean Starobinski, Ο Ρουσσώ απαντά στον Βολταίρο, ΚΝΕ/ΕΙΕ, Αθήνα 2002.
  2. Michel Delon, Ο Διαφωτισμός και η σημασία των διαβαθμίσεων / Les Lumières ou le sens des gradations, μετάφραση Άννα Ταμπάκη, ΚΝΕ/ΕΙΕ, Αθήνα 2004.
  3. Claude Lauriol, Ο Βολταίρος και η υπόθεση Καλάς. Από την ιστορία στον μύθο / Voltaire et l’affaire Calas. De l’histoire au mythe, μετάφραση Άννα Ταμπάκη, ΚΝΕ/ΕΙΕ, Αθήνα 2006.
  4. Ρακίνας, Φαίδρα, μετάφραση Στρατής Πασχάλης, εισαγωγή Άννα Ταμπάκη, Κάπα Εκδοτική, Αθήνα 2019.
Θεματική συμβολή στη μετάφραση

Η Άννα Ταμπάκη έχει συμβάλει ιδιαίτερα στη μελέτη της ιστορίας και θεωρίας της μετάφρασης, ιδίως στο πλαίσιο του 18ου αιώνα και του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, αναδεικνύοντας τη μετάφραση ως δίαυλο επικοινωνίας, πολιτισμικής μεταφοράς και ιδεολογικής διαμόρφωσης.